BiebBlog

Vlissingen

Bibliotheekmedewerkers
aan het woord

24 december 2010 @ 10:24 door | 3 reacties

Verzamelwoede

CollyerIk moet bekennen dat ik af en toe word geplaagd door lichtelijk bibliomane trekjes: het enigszins dwangmatig verzamelen van boeken. Ach … wat is daar mis mee? Zolang het niet te veel geld en ruimte kost is het toch redelijk onschuldig, of niet?

Verzamelen is immers van alle tijden en van alle leeftijden. Kinderen houden zich al bezig met het verzamelen van voetbalplaatjes en barbiepoppen. Verzamelen heeft voor kinderen overigens een belangrijke functie: het ordenen en het bijhouden van een verzameling is volgens de Franse socioloog Jean Baudrillard voor de kinderen dé manier om hun omgeving onder controle te krijgen.

Volwassenen op hun beurt verzamelen bijvoorbeeld antiek, boeken, dieren, kranten of schoenen. Ook voor hen is het een ritueel dat een gevoel van controle, zekerheid en stabiliteit geeft. Uiteraard zijn er meer redenen om te verzamelen. Maar wat als verzamelen een ziekte wordt?

Hoarding
In Amerika is het een erkend probleem, maar in Nederland nog niet: hoarding, of obsessieve verzameldwang. Naar schatting heeft één op de tweehonderd mensen zo’n blinde verzamelwoede, die vaak leidt tot sociaal isolement. Vermaard zijn de gebroeders Collyer. Langley en Homer Collyer leefden jarenlang als kluizenaars in hun appartement aan Fifth Avenue in New York, waar zij na een anonieme tip in 1947 dood werden aangetroffen.

De wijze waarop zij om het leven kwamen heeft wel iets tragikomisch. Langley struikelde over een van de touwtjes (een soort boobytrap) die hij zelf had gespannen om denkbeeldige insluipers te verrassen, en werd bedolven onder een lawine van gehamsterde rotzooi. Homer, blind en afhankelijk van zijn broer, verhongerde. De woning was compleet volgestouwd met boeken, kranten, meubels, muziekinstrumenten en andere spullen.

Het fenomeen hoarding wordt ook door Geert Mak uitgebreid beschreven in zijn boekje ‘De Engel van Amsterdam (verschenen in 1992). Hierin verhaalt hij onder andere over de gezondheidsdienst die zich ontfermt over vervuilde en verwaarloosde mensen. Zij leiden aan het zogenaamde Diogenes-syndroom.

E.L. DoctorowHomer & Langley / E.L. Doctorow
De Amerikaanse schrijver E.L. (Ed) Doctorow heeft zich voor z’n nieuwe roman ‘Homer & Langley’ laten inspireren door deze excentrieke broers Collyer, die bij leven al een bron waren van verwondering en vermaak. Een gegeven dat een fascinerende, bijna mythologische roman oplevert. Homer en Langley zijn voor Doctorow geen wereldvreemde schertsfiguren, maar levendige mannen met een eigen logica geworteld in onvoorwaardelijke broederliefde.

Verteller is jongere broer Homer, een begenadigd pianist. Vanaf zijn adolescentie is hij blind, een conditie die zijn overige zintuigen stimuleert, maar hem noodgedwongen aan zijn directe omgeving kluistert. Broer Langley is soldaat tijdens de Eerste Wereldoorlog en komt uit Europa terug met kapotte stembanden en flink wat traumatische bagage. De broers zijn goeden huize: hun vader is een succesvol gynaecoloog, moeder is een stadsadellijke dame in bontjas. Wanneer beide ouders kort na elkaar sterven aan de Spaanse griep hebben Homer en Langley het rijk, een monumentaal pand met uitzicht op Central Park, min of meer voor zichzelf.

T-Ford
Dit huis wordt een doorgangshuis van schokkende gebeurtenissen én een pakhuis van kranten, schrijfmachines en duizenden andere spullen, onder meer een T-Ford. Die moest eerst worden gedemonteerd om door de deur te kunnen, in de eetkamer zette Langley hem weer in elkaar.

Tevens staat het huis symbool voor het Amerika van de twintigste eeuw: de traumatische gevolgen van de Eerste Wereldoorlog, de roaring twenties vol ragtime en swing, de Depressie, de internering van Japanners na de aanval op Pearl Harbor, de Koude Oorlog, de hippies die de maatschappij afwijzen: alles passeert de revue in de vorm van komende en gaande mannen en vrouwen. Tegelijkertijd krimpen de wereld en de stad, die een steeds vijandiger houding tegenover de broers aannemen: de elektriciteit wordt afgesneden, de telefoon afgesloten, enz. Tot het isolement compleet is.

Eéndagskrant
Het is Langley’s ideaal een ééndagskrant, een soort ‘Eeuwige Krant’ te maken.  Een dagblad waarin in één keer alles staat over moord en doodslag, oorlogen, economische crises, rampen, sport en spel van alle tijden. Die krant komt er niet, wel bewaart Langley tientallen jaren lang alle ochtend- en avondkranten. In zijn verzamelzucht wil hij de hele wereld samenbrengen. De geschiedenis ligt vervolgens voor het oprapen in hun pakhuis.

Hoewel de roman op een echte geschiedenis is gebaseerd, is het zeker geen historische feitenstudie maar een rijk werk van verbeelding en symboliek. Dit bijzondere boek (lees ook de Nu.nl-recensie) is binnenkort ook in uw bibliotheek te leen.

Meer over aard en wezen van het verzamelen in het algemeen en van boeken in het bijzonder vindt u in het boekje ‘Hebben is houden’ van Jaco Berveling (bekijk ook de bijbehorende website). Verzamelen zal nooit meer hetzelfde zijn!

Auteur

Rubrieken Recensies

Trefwoorden ,

Reageren

3 thoughts on “Verzamelwoede

  1. Michiel Snoek schreef:

    Hoi Ron,
    Fem wees me op jouw artikel. Zeer interessant: verzamelen waarom en wat dan ….?
    Groeten aan Fem en kom een naar mijn verzamelingen kijken,
    mvg Michiel Snoek

  2. Janny Kattenberg schreef:

    zeker 40 jaar geleden, leende ik dit boek van mijn zwager.Heb het in een keer uitgelezen. Het boek heb ik natuurlijk terug gegeven. Jaren later herinnerde ik me wel het verhaal maar niet meer de titel. Wilde het nog maals lezen, maar niemand had meer dit boek en wist ook de titel niet meer. Door mijn hulp heb ik nu deze site gevonden,ga nu dus zoeken of ik het nog in een boekhandel kan vinden.groeten j.c.K

  3. Ron schreef:

    Hallo Janny,

    Leuk dat je op deze wijze een uit oog verloren boek hebt teruggevonden. Het boek van E.L. Doctorow is echter verschenen in 2009 en is dus niet het boek geweest dat je 40 jaar geleden gelezen hebt. Het levensverhaal van de broers Collyer is ook stof geweest voor de roman ‘My Brother’s Keeper’ uit 1954 door de Amerikaanse schrijfster Marcia Davenport (in 1955 door J.W. Hofstra vertaald als ‘Mijns broeders hoeder’: https://www.boekenwebsite.nl/romans-verhalen/mijns-broeders-hoeder). Misschien was het dit boek wel?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

coded with care by codetikkers.nl, ontwerp IDA