BiebBlog

Vlissingen

Bibliotheekmedewerkers
aan het woord

28 februari 2013 @ 09:53 door | 2 reacties

Welk boek nu?

Net de laatste bladzijde van dat mooie boek uitgelezen en je vraagt je af wat nu verder te lezen? Of zin om te lezen, maar je weet even niet wat te kiezen? Als dit het geval is, dan is er nu ‘WelkBoek’: een zoeksysteem waarmee lezers op een alternatieve manier verrassende leessuggesties krijgen aangereikt.

Onlangs is de eerste versie gelanceerd. Is dit instrument enkel een leuk speeltje of heeft het ook meerwaarde voor de zoekende lezer? Een verslagje van mijn ervaringen.

Online leesadviesmachine
WelkBoek is een unieke online leesadviesmachine waarin je een veelheid aan voorkeuren kunt invullen die je graag in een boek zou aantreffen, zoals: vrolijk/verdrietig, grappig/serieus, veilig/verontrustend, voorspelbaar/onvoorspelbaar, mooi/walgelijk, zachtaardig/gewelddadig, optimistisch/zwartgallig, kort/lang.
Zo zijn er in totaal 12 van dit soort tegenstellingen waaruit je er maximaal 4 kunt kiezen om deze vervolgens af te stemmen op je gemoedstoestand. Dit kan door middel van schuifjes op een glijdende schaal te kiezen tussen het ene extreme (heel vrolijk) of het andere (heel verdrietig), wat je op dat moment het meeste aanspreekt.

Vijftig tinten
Wil je een vrolijk, onvoorspelbaar en grappig boek? Of toch liever verontrustend, gewelddadig en droevig leesvoer? Versleep dan de schuifjes om het gewicht van elk gekozen trefwoord te bepalen. Het resultaat is een lijst met boeken, met korte omschrijving en citaat, waarvan de profielen passen bij de opgegeven voorkeuren.
Ik kan me voorstellen dat fans van de ‘Vijftig tinten’-trilogie niet kunnen wachten een poging te wagen. Zo leiden de keuzes ‘veel seks’, ‘enigszins voorspelbaar’, ‘ietwat buitengewoon’ en ‘redelijk makkelijk’ in ieder geval niet naar deze bestseller. Wel naar ‘Slaapliedjes voor kleine criminelen’. Dat is op z’n minst verrassend te noemen.

Naast bovengenoemde voorkeuren kun je ook aangeven aan welk hoofdpersonage je de voorkeur geeft (afkomst, leeftijd, seksuele voorkeur en geslacht), welk plot je prefereert (bijv. in het verhaal moeten hindernissen worden overwonnen) en waar het verhaal zich afspeelt (je kan hier ook voor een denkbeeldige wereld kiezen).
Wil je lezen over een jonge Afrikaanse man, die een queeste onderneemt in Oost-Afrika? Het antwoord van WelkBoek op deze complexe vraag is ‘Zwarte Mamba’. Via de tabjes ‘Parallellen’ (boeken/films die aan dit boek doen denken) en ‘Overeenkomend’ (titels met vergelijkbaar profiel) kun je vervolgens aan dit boek verwante titels achterhalen.

Biseksuele Aziaat
Het is wel zaak om je opdracht niet te complex te formuleren. Wanneer je zegt: de hoofdpersoon moet een 50-plus biseksuele Aziaat zijn, wonend in Nederland en verwikkeld in een generatieconflict, vindt WelkBoek niets. Wie het eenvoudiger houdt (bijv. moet zich afspelen in Sri Lanka), wordt meestal keurig beloond met een lijstje boekentips. Het is overigens niet mogelijk om personage, plot en plaats te combineren met die andere voorkeuren (vrolijk/verdrietig, etc.).

Opvallend is dat in WelkBoek geen voorkeur voor spannende boeken (saai/spannend) kan worden opgenomen. Ook meer stijl- en typografisch gebonden voorkeuren zijn niet te specificeren. Sommige lezers zijn niet alleen heel gevoelig voor de bladspiegel, weinig/veel witruimte, kleine/grote marges, kleine/grote druk, maar ook voor korte/lange zinnen c.q. hoofdstukken, zakelijke/barokke schrijfstijl, traag/vlot verhaal, weinig/veel verhaallijnen, weinig/veel personages. Net als het vertelperspectief zijn dat allemaal zaken die het leesplezier beïnvloeden.

Verder zijn de zoekresultaten niet te filteren naar genre, zodat je bijvoorbeeld fantasy boeken of griezelverhalen niet kunt uitsluiten. Daarnaast vind ik het plot-lijstje zeer willekeurig, waarom geen: volwassen worden, onbeantwoorde liefde, redding van iets of iemand, verandering, wraak, verleiding? En wat het plot ‘los’ betekent is mij een raadsel … ‘van god los’ of toch een ‘open plot’?

WelkBoek versus Whichbook
Anders dan bij het originele Whichbook kun je in WelkBoek niet direct op auteur of titel zoeken, wat ik wel een gemis vind. De Engelse versie voorziet verder in lijsten (W Lists) die aanbevelingen bevatten van titels die bepaalde kenmerken gemeen hebben, zoals: vreemd & wonderlijk, slapstick, comfort zone, kort & lieflijk. Whichbook bevat verder een grotere database dan WelkBoek en kan bovendien worden gekoppeld aan je Facebook account.

De hoeveelheid titels die in de database zijn opgenomen vergroot het gebruiksplezier en het aantal relevante treffers. Ter illustratie: wie een verontrustend, walgelijk boek wil, met veel geweld en seks, krijgt in Whichbook bijvoorbeeld ‘American Psycho’ van Bret Easton Ellis en ‘Smeris’ van Irvine Welsh aanbevolen. Een goede match, terecht gevonden, lijkt me! Hiermee vergeleken levert dezelfde opdracht in WelkBoek met acht treffers slechts een fractie op van de eerder gevonden tientallen titels in Whichbook en daar zitten dan de net genoemde titels niet eens bij. Het is denk ik een goede zaak om nog eens een flink aantal titels uit de Engelse database over te hevelen naar de Nederlandse versie.

Inmiddels zijn wel een twintigtal proeflezers druk bezig hun leeservaringen in WelkBoek vast te leggen, zij zullen jaarlijks 200 actuele titels gaan toevoegen. Waarmee het nu nog kleine aantal Nederlandstalige titels ook gestaag zal toenemen. WelkBoek is, hoewel nog volop in ontwikkeling, zeker een bezoekje waard. Als je eenmaal met WelkBoek overweg kunt, dan ligt voor extra aanvullende leestips ook raadpleging van Whichbook voor de hand.

Tot slot
WelkBoek geeft met al z’n tekortkomingen aan lezers de mogelijkheid om op een speelse, aangename en intuïtieve manier naar een boek te zoeken. Het gaat daarbij niet uit van literaire voorkennis. De klassieke aanpak waarbij boeken gepresenteerd worden aan de hand van auteur, titel of genre, verdwijnt hierbij volledig naar de achtergrond. WelkBoek laat de lezer enkel invullen welke elementen hij graag zou terugvinden in een boek en geeft dan op basis daarvan een literatuurlijst.

De resultaten bevatten vaak boeken die opvallend afwijken van de commerciële hitlijsten en staan dus garant voor onverwachte ontdekkingen. En dat is ook wat waard in deze door bestsellers gedomineerde tijden.

Ik vraag me echter wel af of Johnny en Willie uit Jiskefet tevreden zouden zijn met de aanbevelingen van WelkBoek? Want dat luistert bij hen namelijk zéér nauw:

“Noem jij dat een open einde? Noem jij dat een open einde? M’n vriendin zegt dat ze elkaar aan ‘t einde vinden, ja? Dus géén open einde, heh?” (YouTube)

Auteur

Rubrieken Internet

Trefwoorden ,

Reageren

2 thoughts on “Welk boek nu?

  1. Els Willems schreef:

    Leuk stuk. Zoals je terecht opmerkt is WelkBoek nog volop in opbouw. Twintig proeflezers werken hard en enthousiast aan de uitbreiding ervan.
    We missen inderdaad nog functionaliteit, maar bedenk wel dat de Engelse variant al jaren bezig is. We hebben bewust niet het hele Engelse bestand overgenomen: een deel is aangepast aan onze situatie, met nadruk op actuele titels. In de tweede versie mag je meer verwachten…Zoeken op veel aspecten is leuk, maar de eenvoud van WelkBoek is juist de sterke kant vinden wij. De bedenker, Rachel van Riel, heeft daar uitgebreid onderzoek naar gedaan. En ‘los’ is inderdaad een lastige: we bedoelen een losse structuur….
    Els Willems
    Redactie en coördinator WelkBoek

  2. Ron schreef:

    Beste Els, bedankt voor je uitgebreide en heldere toelichting. Het is inderdaad altijd wikken en wegen tussen complex met veel zoekingangen & praktisch en beheersbaar. Misschien kijk ik teveel met het oog van de bibliothecaris naar WelkBoek, maar uit onze ervaringen met leesadviseringsgesprekken met klanten blijkt een veelheid aan allerlei ‘kleine’ aspecten mee te spelen bij het kiezen en genieten van een boek. Over deze vele facetten van aantrekkingskracht (appeal) van boeken heeft Joyce Sarricks met ‘Readers’Advisory Service in the Publich Library’ (2005) een interessant ‘boekje’ open gedaan. Een titel die bij Rachel van Riel zeker bekend zal zijn.

    Verder fijn om nu te weten wat ‘los’ inhoudt!

    Met vriendelijke groet, Ron Roose

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

coded with care by codetikkers.nl, ontwerp IDA