BiebBlog

Vlissingen

Bibliotheekmedewerkers
aan het woord

5 september 2013 @ 12:25 door | 1 reactie

Digitalisering leidt tot zelf publiceren

Daar waar de bibliotheekbranche bouwt aan de digitale bibliotheek, waarin een gevarieerd aanbod aan ‘nieuwe media’ gepresenteerd wordt, melden anderen weer dat het einde van de traditionele bibliotheek in zicht is. Ik kan alleen maar concluderen dat we in een uitermate onzekere periode leven, waarin velen hardnekkig blijven beweren dat het papieren boek nooit zal verdwijnen, terwijl anderen dit medium allang ten grave gedragen hebben.

Eén ding is mij duidelijk: van bibliotheken kan niet verwacht worden dat zij in beide denkrichtingen een optimale service kunnen bieden. In deze tijden van zware bezuinigingen is het onmogelijk om het de aanhanger van het papieren boek helemaal naar de zin te maken én gelijktijdig te anticiperen op diensten van de toekomst. Nu lijkt het nog een keuze tussen papier en elektronisch boek, maar zo simpel is het niet. Lees dan maar eens het boek dat het einde van het e-book tot onderwerp heeft.

Voor- en nadelen van huidige e-books
Om met het laatste te beginnen: uitgeverij Eburon buigt zich op overtuigende wijze over de vraag of het e-book slechts een zeer kort leven beschoren is. Er zitten uiteraard mooie voordelen aan verbonden: ze zijn gemakkelijker en sneller uit te geven, zonder kosten oneindig te dupliceren en gemakkelijk mee te nemen op een mobiel apparaatje. Maar de nadelen zijn minstens zo talrijk: de lezer is erg afhankelijk van de techniek, uitgevers vragen er belachelijk hoge prijzen voor en de titelvariatie Nederlandstalige boeken is wel heel erg beperkt.

De verschillende deskundigen, die zich in ‘Het einde van het e-book’ uitspreken, belichten de beperkingen van het e-book. In de digitale wereld is immers veel meer mogelijk. Waarom een boek blijven zien als ‘een gesloten container’ zonder verbanden te leggen met andere media? Waarom blijven denken in te verwerven of te lenen media, in plaats van toegang te verlenen tot de inhoud? Waarom blijven denken in standaard producten, in plaats van meer gepersonaliseerde versies?

Strategische stap
Openbare bibliotheken moeten mijns inziens verder denken dan hun neus lang is. De brancheorganisatie roept daar ook toe op. Denk niet langer in producten, die lokaal uit te lenen zijn, maar bereid je beter voor op de toekomst. Over tien of vijftien jaar verzamelt het overgrote deel van de consumenten geen boeken meer. Ze willen die stofvreters niet meer bezitten, maar zijn op zoek naar inhoud. Ze willen vermaakt worden ter ontspanning of getriggerd worden tot nadenken; men moet problemen oplossen of op de hoogte zijn. En dat alles op de gemakkelijkste, betrouwbaarste en goedkoopste manier.

Geen tussenschakels meer
Om te weten hoe we daar het beste vorm aan kunnen geven, helpt het niet om vanuit het nu verder te denken. Hoe wil de moderne consument over vijftien jaar geïnformeerd worden en hoe kan de leverancier daarvan, de schrijver, filmregisseur of musicus, daar van leven? Denk alles, wat nu tussen auteur en lezer zit, eens weg! Geen winstmarge voor de uitgever, geen productie en marketingkosten, geen opslagkosten, geen uitleenbemoeienis enzovoorts. Op de dag dat de auteur een punt achter zijn werk zet, er al dan niet een redactionele professional naar heeft laten kijken en het digitaal gepubliceerd wordt, kan de lezer er over beschikken. De financiële bijdrage van de lezer, die daartoe beslist bereid is, komt dan bijna helemaal ten goede aan de auteur. Dat is het meest primaire publicatieproces in de meest democratische vorm.

Simplistisch
Maar dit is te eenvoudig. Hoe weet de lezer dat de auteur iets gepubliceerd heeft? Hoe krijgt de auteur zijn werk gepubliceerd? Is de redactionele bewerkingsslag van uitgevers dan niet meer nodig? Vinden consumenten door het woud van onbeperkte publicaties dan nog wat zij willen hebben? Allemaal terechte vragen, waarop alle belanghebbenden van nu een eigen antwoord formuleren. Uitgevers, boekverkopers, drukkerijen en bibliotheken denken daarbij vooral aan hun eigen hachje, al denkt de bibliotheekbranche wel heel braaf met de uitgevers mee. Maar dat kan ik nog wel begrijpen. Maar consumenten begrijpen dat niet en zullen zich dan ook niet langs onbegrijpelijke routes laten dwingen!

Meerwaarde
Ik vind dat bibliotheken onbaatzuchtig de belangen van consument en auteur moeten dienen. Desnoods door hun eigen voortbestaan daarvoor op te geven. Hebben bibliotheken een toegevoegde waarde in een wereld waarin auteurs en lezers rechtstreeks, zonder tussenkomst van een fysiek product, met elkaar verbonden zijn? Ik zie tal van mogelijkheden, maar daar kom ik graag in een volgend bericht op terug.

Zoeken naar de verkeerde uitgang

Uitgevers, drukkerijen en boekhandelaren zoeken naar nieuwe ‘verdienmodellen’, terwijl het juist de vraag zou moeten zijn of het nog wel terecht is dat anderen dan de auteur, aan publicaties moeten verdienen. Toen het publiceren nog een relatief dure investering was, vervulden zij een essentiële rol. Als nu het publiceren van een e-book ongeveer 1.000 euro kost, kunnen en willen heel wat auteurs dat risico dragen. En dat doen zij zeker als zijzelf over alle revenuen mogen beschikken.
Zoals de boekdrukkunst een einde maakte aan de monopolie van het schrijven van de geestelijkheid, zal volgens mij de digitalisering ruimte geven aan iedereen die dat wenst, om te publiceren. Zoals pubermeisjes via YouTube bekend worden met voor de spiegel gezongen liedjes, zullen steeds meer mensen naam gaan maken met in eigen beheer gepubliceerde teksten: van gedicht tot essay en in welke vorm dan ook.

 

Auteur

Rubrieken Algemeen, Internet

Trefwoorden ,

Reageren

One thought on “Digitalisering leidt tot zelf publiceren

  1. […] Vorige week mijmerde ik over de invloed van digitalisering op het bibliotheekwerk. Ik beloofde dat ik terug zou komen op de vraag of er nog een rol weggelegd is voor bibliotheken als straks het overgrote deel van de consumenten kiest voor digitale publicaties: in de vorm van een e-book of rechtstreeks lezend van internet. […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

coded with care by codetikkers.nl, ontwerp IDA